Afrikaanse varkenspest: wat elke jager moet weten

Afrikaanse varkenspest is een van de meest besproken dierziektes binnen de jachtwereld, en terecht: het virus kan hele everzwijnpopulaties treffen en heeft ingrijpende gevolgen voor jagers, landbouwers en natuurbeheerders. In dit artikel lees je wat Afrikaanse varkenspest precies is, hoe het zich verspreidt en wat jij als jager moet weten om verantwoord en veilig op pad te gaan.

Wat is Afrikaanse varkenspest?

Afrikaanse varkenspest (AVP) is een zeer besmettelijke virusziekte die everzwijnen en varkens treft. Het virus veroorzaakt koorts, inwendige bloedingen en leidt bij de meeste besmette dieren tot de dood. Er bestaat momenteel geen vaccin tegen het virus, wat het beheersen van uitbraken extra moeilijk maakt. Belangrijk om te weten: Afrikaanse varkenspest is niet overdraagbaar op mensen en vormt dus geen gevaar voor de volksgezondheid. Het is wel een enorme bedreiging voor de varkenshouderij en voor wilde everzwijnpopulaties.

Hoe verspreidt Afrikaanse varkenspest zich?

Het virus verspreidt zich op verschillende manieren, en net daar ligt de uitdaging voor jagers en beleidsmakers:

• Direct contact tussen besmette en gezonde dieren (everzwijn op everzwijn, of everzwijn op varken)
• Besmet vlees, karkassen of etensresten die in de natuur worden achtergelaten
• Besmette materialen zoals kledij, schoeisel, voertuigen of jachtmateriaal
• Transport van levende dieren of dierlijke producten over grote afstanden

Omdat het virus lang kan overleven in karkassen en in de omgeving, kan een enkele onzorgvuldigheid - zoals het achterlaten van afval na het villen van een everzwijn - al voldoende zijn om het virus verder te verspreiden.

Symptomen bij everzwijnen en varkens

Een besmet dier vertoont vaak meerdere van onderstaande symptomen, al kan het ziekteverloop sterk verschillen van dier tot dier.

Vind je een dood everzwijn in het veld zonder duidelijke doodsoorzaak, of vertoont een geschoten dier verdachte symptomen? Meld dit dan steeds bij de bevoegde instanties, zoals het Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV). Zij kunnen de juiste staalname en verdere opvolging organiseren.

Gevolgen van Afrikaanse varkenspest voor jagers in Vlaanderen

Bij een bevestigde uitbraak van Afrikaanse varkenspest worden door de overheid meestal strikte maatregelen ingevoerd om verdere verspreiding tegen te gaan. Denk daarbij aan:

• Afgebakende risicozones met beperkingen op bejaging of juist verplichte afschotverhoging
• Verplichtingen rond het correct afvoeren van karkassen en afval
• Strengere hygiëneprotocollen voor materiaal, voertuigen en kledij
• Verbod op het verplaatsen van geschoten everzwijnen buiten bepaalde zones

Omdat regelgeving per situatie en per periode kan verschillen, raadpleeg je best steeds de actuele richtlijnen van de Vlaamse overheid of het FAVV voor de meest recente stand van zaken in jouw regio.

Afrikaanse varkenspest en de jacht op everzwijn

Als jager speel je een belangrijke rol in het vroegtijdig signaleren van de ziekte en het beperken van de verspreiding ervan. Een aantal praktische aandachtspunten:

• Controleer geschoten everzwijnen grondig op verdachte symptomen vóór je ze verder verwerkt
• Volg steeds de geldende weidelijkheidsregels bij het aansnijden en verwerken van wild
• Laat vlees van everzwijn altijd controleren via trichinenonderzoek bij everzwijn, dit is sowieso verplicht vóór consumptie
• Reinig en ontsmet materiaal, laarzen en voertuigen na elke jachtdag, zeker in risicogebieden

Ook bij de nazoek van aangeschoten wild is waakzaamheid geboden. Tijdens nazoek met zweethonden kom je soms in contact met kadavers of restanten van andere dieren. Wees hierbij extra alert op verdachte symptomen en meld vondsten van dode everzwijnen altijd correct.

Hoe bescherm je jezelf en je jachthond?

Naast het correct verwerken van geschoten wild, is ook de bescherming van je jachthond belangrijk. Een goed opgeleide hond die onder controle blijft en niet aan kadavers of vreemd materiaal snuffelt, verkleint het risico op versleping van het virus aanzienlijk. Investeer dus in een degelijke basis via jachthond opleiden, zodat je hond betrouwbaar luistert, ook in situaties met verhoogd risico.

Oefen je kennis met de examensimulator

Kennis over dierziektes zoals Afrikaanse varkenspest maakt deel uit van de leerstof voor het theoretische jachtexamen, met name binnen het vak fauna. Wil je grondig voorbereid aan de start verschijnen? Met de examensimulator jacht oefen je op basis van meer dan 419 examenvragen, zonder tijdsdruk en met uitleg bij elk fout antwoord. Het eerste proefexamen van 30 vragen is helemaal gratis. Wil je daarna verder oefenen, dan betaal je eenmalig € 59,00 voor 6 maanden volledige toegang, zonder abonnement en zonder automatische verlenging.

Veelgestelde vragen

Is Afrikaanse varkenspest gevaarlijk voor mensen?

Nee, Afrikaanse varkenspest is niet overdraagbaar op mensen. Het virus vormt wel een ernstig gevaar voor everzwijnen en varkens.

Wat moet ik doen als ik een dood everzwijn vind?

Meld een dood everzwijn zonder duidelijke doodsoorzaak altijd bij de bevoegde instanties, zoals het FAVV, zodat er eventueel verder onderzoek kan gebeuren.

Mag ik vlees van een besmet everzwijn eten?

Nee. Vlees van verdachte of besmette dieren mag niet geconsumeerd worden. Laat elk geschoten everzwijn bovendien altijd controleren via trichinenonderzoek, dit staat los van, maar is even belangrijk als, de controle op Afrikaanse varkenspest.

Komt Afrikaanse varkenspest aan bod op het theoretische jachtexamen?

Kennis over dierziektes en wildbeheer maakt deel uit van het vak fauna binnen het officiële theoretische jachtexamen. De exacte leerstof vind je terug in bijlage 1 bij het Jachtadministratiebesluit.

Hoe kan ik verspreiding van het virus helpen voorkomen?

Door hygiënisch te werken, materiaal te ontsmetten, karkassen correct af te voeren en verdachte symptomen steeds te melden, draag je als jager actief bij aan het beperken van de verspreiding.

Veel succes, jager!

← Alle artikels